علائم آلزایمر زودرس | نشانههای اولیه که نباید نادیده گرفت
علائم شروع زودرس آلزایمر به مجموعهای از نشانههای شناختی، رفتاری و عملکردی گفته میشود که پیش از ۶۵ سالگی بروز میکنند و بهتدریج زندگی فرد را تحتتأثیر قرار میدهند. برخلاف تصور عمومی، آلزایمر تنها مختص سالمندان نیست و در برخی افراد میتواند حتی در دهه چهارم یا پنجم زندگی آغاز شود.
شناخت زودهنگام علائم شروع زودرس آلزایمر اهمیت زیادی دارد، زیرا تشخیص بهموقع میتواند روند پیشرفت بیماری را کندتر کرده، کیفیت زندگی فرد را بهبود ببخشد و امکان مدیریت بهتر علائم را فراهم کند.
علائم شروع زودرس آلزایمر چیست و در چه سنی ظاهر میشود؟
علائم شروع زودرس آلزایمر معمولاً در افراد ۳۰ تا ۵۵ ساله دیده میشود و کمتر از ۱۰ درصد کل موارد آلزایمر را شامل میشود. این نوع آلزایمر اغلب با عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی مرتبط است، اما عواملی مانند:
- استرس مزمن
- سبک زندگی کمتحرک
- خواب نامنظم
- تغذیه ناسالم
- برخی بیماریهای زمینهای
میتوانند خطر بروز علائم شروع زودرس آلزایمر را افزایش دهند.
در مراحل اولیه، این علائم ممکن است خفیف و تدریجی باشند و به اشتباه به فشار کاری، افسردگی یا اضطراب نسبت داده شوند؛ اما نکته مهم این است که این نشانهها پیشرونده هستند و به مرور زمان تشدید میشوند.
مهمترین علائم شروع زودرس آلزایمر در مراحل اولیه
در مراحل اولیه، علائم شروع آلزایمر معمولاً به صورت تدریجی ظاهر میشوند و ممکن است فقط اطرافیان متوجه تغییرات شوند. این علائم میتوانند عملکرد شغلی، روابط اجتماعی و زندگی خانوادگی فرد را تحت تأثیر قرار دهند.
نکته مهم این است که شدت و نوع علائم در افراد مختلف یکسان نیست، اما الگوی کلی آنها معمولاً مشابه است.
علائم شروع زودرس آلزایمر در حافظه و عملکرد ذهنی
از دست دادن حافظهای که زندگی روزمره را مختل میکند
شایع ترین و شناخته شده ترین علامت شروع زودرس آلزایمر، اختلال در حافظه کوتاه مدت است. فرد ممکن است:
- رویدادهای اخیر را بهطور مکرر فراموش کند
- پیامها یا تماسهای مهم را از یاد ببرد
- یک سؤال را بارها تکرار کند
- اطلاعاتی را که بهتازگی دریافت کرده، به خاطر نیاورد
این نوع فراموشی با فراموشی طبیعی تفاوت دارد، زیرا مداوم، غیر عادی و ناتوان کننده است.
اختلال در برنامه ریزی و حل مسئله
یکی دیگر از علائم شروع زودرس این بیماری، کاهش توانایی در تفکر منطقی و حل مسائل ساده است. این افراد ممکن است:
- در دنبال کردن دستورالعملها دچار مشکل شوند
- نتوانند هزینهها یا قبوض را مدیریت کنند
- تمرکز خود را هنگام انجام کارهای ذهنی از دست بدهند
اگر این مشکلات در فردی ظاهر شود که قبلاً توانایی ذهنی خوبی داشته، باید جدی گرفته شود.
مشکل در انجام کارهای روزمره و آشنا
افراد مبتلا به علائم شروع زودرس ممکن است در انجام کارهایی که سالها به راحتی انجام میدادند دچار مشکل شوند، مانند:
- استفاده از تلفن همراه یا وسایل الکترونیکی
- انجام وظایف شغلی همیشگی
- پخت غذا با دستورهای آشنا
این علامت معمولاً باعث کاهش اعتمادبهنفس و اضطراب و کناره گیری اجتماعی فرد میشود.
علائم شروع زودرس آلزایمر در گفتار، بینایی و درک فضایی
اختلال در گفتار و نوشتار
یکی از علائم مهم شروع زودرس آلزایمر، مشکل در بیان افکار و پیدا کردن کلمات مناسب است. فرد ممکن است:
- در وسط صحبت مکث کند
- کلمات ساده را فراموش کند
- نتواند مکالمه را دنبال کند
- در نوشتن دچار آشفتگی شود
این اختلال به مرور زمان شدیدتر میشود و مکرراً تکرار خواهد شد.
مشکلات بینایی و آگاهی فضایی
علائم شروع زودرس آلزایمر گاهی به شکل اختلالات بینایی– فضایی بروز میکنند، از جمله:
- مشکل در تشخیص فاصله اجسام
- اختلال در تشخیص رنگها
- کاهش توانایی قضاوت سرعت و عمق
- دشواری در رانندگی
این علائم ممکن است به اشتباه به مشکلات چشمی نسبت داده شوند، در حالی که منشأ آنها مغزی است.
سردرگمی نسبت به زمان و مکان
افراد مبتلا به علائم شروع زودرس آلزایمر ممکن است:
- تاریخ، روز یا فصل را اشتباه بگیرند
- در مکانهای ناآشنا دچار گیجی شوند
- حتی در محیط های آشنا مسیر خود را گم کنند
با پیشرفت بیماری، این سردرگمی شدیدتر میشود.
علائم شروع زودرس آلزایمر در رفتار، خلقوخو و شخصیت
تغییرات خلقی و شخصیتی
تغییرات رفتاری یکی از علائم مهم اما کمتر شناخته شده شروع زودرس آلزایمر است. فرد ممکن است:
- تحریک پذیر یا پرخاشگر شود
- دچار اضطراب یا افسردگی گردد
- علاقه خود را به فعالیت های مورد علاقه از دست بدهد
این تغییرات اغلب توسط اطرافیان زودتر تشخیص داده میشوند.
کنارهگیری از فعالیتهای اجتماعی و شغلی
با پیشرفت علائم شروع زودرس آلزایمر، فرد ممکن است به تدریج از:
- فعالیت های اجتماعی
- روابط خانوادگی
- مسئولیت های شغلی
کنارهگیری کند. این رفتار معمولاً به دلیل ترس از اشتباه یا ناتوانی در انجام وظایف رخ میدهد.
تفاوت علائم شروع زودرس آلزایمر با فراموشی طبیعی سن
فراموشی طبیعی ناشی از افزایش سن معمولاً:
- گهگاهی اتفاق میافتد
- عملکرد روزانه را مختل نمیکند
- با یادآوری دوباره برطرف میشود
در مقابل، علائم شروع زودرس این بیماری پیشرونده، مداوم و ناتوانکننده هستند و به مرور شدت میگیرند.
چه زمانی علائم شروع زودرس آلزایمر نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
در صورت مشاهده موارد زیر، مراجعه به پزشک متخصص مغز و اعصاب ضروری است:
- بدتر شدن تدریجی مشکلات حافظه
- اختلال در عملکرد شغلی یا اجتماعی
- تغییرات غیرعادی شخصیت
- سردرگمی مداوم نسبت به زمان و مکان
تشخیص زود هنگام میتواند امکان استفاده از درمان های دارویی و مداخلات حمایتی را فراهم کند.
جمع بندی علائم شروع زودرس آلزایمر و نکات مهم تشخیصی
علائم شروع زودرس آلزایمر اگرچه شیوع کمتری نسبت به نوع سالمندی دارد، اما به دلیل وقوع در سنین فعال زندگی، پیامدهای عمیقی به همراه دارد. توجه به تغییرات حافظه، رفتار و عملکرد ذهنی، و مراجعه به موقع به پزشک، نقش کلیدی در مدیریت بهتر این بیماری دارد.
آگاهی از علائم شروع زودرس این بیماری، مهم ترین قدم برای پیشگیری از تشخیص دیرهنگام و کاهش آسیب های فردی و خانوادگی است.
Reference
Diagnosis of Early Alzheimer’s Disease: Clinical Practice in 2021
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2274580724005302
Alzheimer’s disease first symptoms are age dependent: evidence from the NACC dataset
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4619185/
Early-onset Alzheimer Disease and Its Variants